คำว่า "ฤกษ์" ในทางโหราศาสตร์ไทย หมายถึง คราวหรือเวลาที่เหมาะเป็นชัยมงคลในการเริ่มต้นกระทำการมงคลต่าง ๆ เช่น การแต่งงาน การขึ้นบ้านใหม่ การตั้งศาลพระภูมิ การเปิดกิจการร้านค้า การออกรถใหม่ หรือการเจรจาธุรกิจสำคัญ

โหราศาสตร์ไทยเชื่อว่า ดวงดาวบนท้องฟ้ามีการโคจรและส่งกระแสอิทธิพลลงมายังโลกมนุษย์อยู่ตลอดเวลา การเลือก "ฤกษ์ยาม" คือการค้นหาช่วงเวลาที่กระแสอิทธิพลจากดวงดาวเอื้ออำนวยและส่งเสริมต่อกิจกรรมนั้น ๆ มากที่สุด เปรียบเสมือนการเลือกเวลาออกเรือในขณะที่ลมและกระแสน้ำเป็นใจ เพื่อช่วยส่งเสริมให้กิจกรรมนั้นประสบความสำเร็จ ราบรื่น และปราศจากอุปสรรคขัดขวาง

ฤกษ์บน (หรือ นพดลฤกษ์ - คำว่า นพดล แปลว่า ท้องฟ้า) คือการกำหนดฤกษ์โดยอาศัยตำแหน่งการโคจรของดวงจันทร์ผ่านกลุ่มดาวฤกษ์ประจำวัน ทั้งสิ้น 27 กลุ่มดาวบนท้องฟ้า (นักษัตร) โดยทางโหราศาสตร์ได้จัดกลุ่มดาวทั้ง 27 ดวงนี้ออกเป็น 9 หมวดใหญ่ หมวดละ 3 ดวง เรียกว่า "นพดลฤกษ์" (ฤกษ์ทั้ง 9) ซึ่งแต่ละหมวดจะมีอิทธิพลและเหมาะสมกับกิจกรรมที่แตกต่างกันไป ดังนี้:

ในทางโหราศาสตร์ไทย "ฤกษ์พิกัด" หรือ "ฤกษ์ตายตัว" คือเกณฑ์ความเหมาะสมของวันและเวลาที่ถูกกำหนดไว้เป็นสูตรสำเร็จตามตำราโบราณ โดยพิจารณาจากดาราศาสตร์จันทรคติ การโคจรของดวงจันทร์ และดิถีต่างๆ เมื่อเงื่อนไขของวันในสัปดาห์ตรงกับข้างขึ้น/ข้างแรม หรือเดือนไทยที่กำหนด วันนั้นจะมีผลดีหรือผลเสียโดยทันที

หลังบ้านของระบบ Phayakorn ได้รวบรวมหลักเกณฑ์ฤกษ์ตายตัวทั้งหมดตามตำราดั้งเดิมไว้ดังนี้:

1. เกณฑ์ดิถีมงคล 5 ประการ (ฤกษ์ดีทำการมงคลสำเร็จ)

ดิถีมงคลเกิดจากการจับคู่ของ วันในสัปดาห์ กับ วันข้างขึ้น/ข้างแรม (ดิถี) มีเกณฑ์ตายตัวดังนี้:

2. เกณฑ์วันลอย วันฟู วันจม

คำนวณจากความสัมพันธ์ระหว่าง เดือนไทยทางจันทรคติ กับ วันในสัปดาห์ ซึ่งมีความหมายดังนี้:

• วันฟู: อิทธิพลขยายตัว เจริญงอกงาม (เหมาะสำหรับขึ้นบ้านใหม่ เปิดกิจการ แต่งงาน)
• วันลอย: อิทธิพลราบรื่น การงานก้าวหน้าไม่มีสิ่งกีดขวาง (เหมาะแก่การทำการมงคลทั่วไป)
• วันจม: อิทธิพลตกต่ำ ติดขัด ไม่เจริญก้าวหน้า (ห้ามขึ้นบ้านใหม่ ห้ามลงทุน หรือเริ่มงานสำคัญ)

3. เกณฑ์ดิถีอวมงคล (วันต้องห้ามทำการมงคล)

เป็นกลุ่มดิถีร้ายแรงที่จะคอยหักล้างความเป็นมงคลในวันนั้นๆ ประกอบด้วย:

4. เกณฑ์การกำหนด "วันพระ" (วันอุโบสถ)

วันพระเป็นวันที่โคจรของดวงจันทร์รอบโลกเข้าสู่ตำแหน่งทำมุมสำคัญ กำหนดไว้ตายตัวตามดิถี 4 วันในแต่ละเดือน ดังนี้:

• ขึ้น 8 ค่ำ และ ขึ้น 15 ค่ำ (วันเพ็ญพระจันทร์เต็มดวง)
• แรม 8 ค่ำ
• วันแรมสิ้นเดือน:
  • ใน เดือนคี่ (เดือน 1, 3, 5, 7, 9, 11) ซึ่งเป็นเดือนขาด จะเป็นวันพระในวัน แรม 14 ค่ำ
  • ใน เดือนคู่ (เดือน 2, 4, 6, 8, 10, 12) ซึ่งเป็นเดือนเต็ม จะเป็นวันพระในวัน แรม 15 ค่ำ

ปฏิทินฤกษ์ยามบนเว็บไซต์ Phayakorn ได้รับการคำนวณขึ้นโดยการนำเอาปัจจัยสำคัญ 3 ประการตามโหราศาสตร์ไทยมารวมกันเพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์ในแต่ละวัน: